Loét dạ dày và ung thư dạ dày khác nhau thế nào? Những dấu hiệu cần đi khám?
Đau vùng thượng vị, đầy bụng, khó tiêu, buồn nôn hay ăn nhanh no đều có thể xuất hiện ở người mắc bệnh dạ dày. Chính vì vậy, nhiều người lo lắng không biết triệu chứng mình đang gặp chỉ là viêm loét dạ dày hay có liên quan đến ung thư dạ dày.Trên thực tế, không thể chỉ dựa vào vị trí đau, thời điểm đau hay một vài triệu chứng tiêu hóa để tự phân biệt loét dạ dày với ung thư dạ dày. Hai bệnh có thể có biểu hiện tương tự nhau, đặc biệt ở giai đoạn đầu. Khi có tổn thương nghi ngờ, nội soi đường tiêu hóa trên và sinh thiết mô là những phương pháp quan trọng giúp bác sĩ xác định chẩn đoán.
Loét dạ dày là gì?
Loét dạ dày là tình trạng xuất hiện vết loét ở lớp niêm mạc của dạ dày. Loét cũng có thể xảy ra ở tá tràng, khi đó thường được gọi chung là bệnh loét dạ dày – tá tràng.
Hai nguyên nhân thường gặp nhất của loét dạ dày – tá tràng là nhiễm vi khuẩn Helicobacter pylori (H. pylori) và sử dụng các thuốc chống viêm không steroid (NSAIDs) như aspirin, ibuprofen hoặc naproxen.
Người bị loét dạ dày có thể cảm thấy đau hoặc nóng rát vùng bụng trên, đầy bụng, ợ hơi, buồn nôn, nhanh no hoặc khó chịu sau ăn. Tuy nhiên, cũng có trường hợp loét dạ dày hầu như không gây triệu chứng cho tới khi xuất hiện biến chứng.
Ung thư dạ dày là gì?
Ung thư dạ dày xảy ra khi các tế bào trong dạ dày phát triển bất thường và không còn được kiểm soát bình thường. Loại thường gặp nhất là ung thư biểu mô tuyến, bắt đầu từ các tế bào thuộc lớp niêm mạc bên trong dạ dày.
Một khó khăn của ung thư dạ dày là bệnh ở giai đoạn sớm có thể không có triệu chứng rõ ràng. Khi xuất hiện triệu chứng, người bệnh có thể gặp đau hoặc khó chịu vùng bụng, khó tiêu, đầy bụng sau ăn, chán ăn, buồn nôn, nôn, mệt mỏi hoặc sút cân. Những biểu hiện này cũng có thể gặp trong nhiều bệnh tiêu hóa lành tính khác.
Vì vậy, có triệu chứng đau dạ dày không đồng nghĩa với ung thư, nhưng cũng không nên dựa vào cảm giác đau để tự loại trừ bệnh.
Loét dạ dày và ung thư dạ dày khác nhau ở điểm nào?
| Đặc điểm | Loét dạ dày | Ung thư dạ dày |
| Bản chất | Tổn thương dạng loét ở niêm mạc dạ dày | Sự phát triển bất thường, không kiểm soát của tế bào |
| Nguyên nhân/yếu tố liên quan | Thường liên quan H. pylori hoặc thuốc NSAIDs | Liên quan nhiều yếu tố nguy cơ như H. pylori mạn tính, tuổi, tiền sử gia đình, hút thuốc và một số tổn thương tiền ung thư |
| Đau vùng thượng vị | Thường gặp | Có thể gặp |
| Đầy bụng, khó tiêu, buồn nôn | Có thể gặp | Cũng có thể gặp |
| Sụt cân không chủ ý | Không phải biểu hiện điển hình của loét thông thường | Là dấu hiệu cần được chú ý và đánh giá |
| Thiếu máu/chảy máu tiêu hóa | Có thể xảy ra khi ổ loét chảy máu | Cũng có thể xảy ra |
| Cách xác định | Khám, xét nghiệm H. pylori và có thể nội soi | Nội soi kết hợp sinh thiết tổn thương nghi ngờ có vai trò quan trọng trong chẩn đoán |
Bảng trên cho thấy nhiều triệu chứng của hai bệnh không hoàn toàn tách biệt. Ví dụ, cả loét dạ dày và ung thư dạ dày đều có thể gây đau bụng, khó tiêu hoặc chảy máu đường tiêu hóa. Vì vậy, việc xuất hiện một triệu chứng đơn lẻ không đủ để kết luận đó là bệnh gì.
Loét dạ dày có biến thành ung thư dạ dày không?
Đây là câu hỏi khiến nhiều người bị đau dạ dày lâu năm lo lắng.
Không nên hiểu đơn giản rằng cứ bị loét dạ dày lâu ngày thì ổ loét sẽ biến thành ung thư. Loét dạ dày và ung thư dạ dày là hai tình trạng khác nhau.
Tuy nhiên, có một yếu tố đáng chú ý là H. pylori. Vi khuẩn này vừa là một trong những nguyên nhân phổ biến của loét dạ dày – tá tràng, vừa là một yếu tố nguy cơ quan trọng của ung thư dạ dày khi tình trạng nhiễm kéo dài. Nhiễm H. pylori mạn tính có thể gây viêm kéo dài và ở một số người dẫn tới những biến đổi của niêm mạc dạ dày làm tăng nguy cơ ung thư.
Điều đó cũng không có nghĩa rằng người nhiễm H. pylori chắc chắn sẽ mắc ung thư dạ dày. Phần lớn người có yếu tố nguy cơ không nhất thiết phát triển thành ung thư. Việc phát hiện và điều trị H. pylori theo chỉ định của bác sĩ có ý nghĩa trong điều trị bệnh loét và giảm một phần nguy cơ liên quan tới nhiễm H. pylori kéo dài.
Những dấu hiệu nào cần đi khám sớm?
Một cơn đau thượng vị thoáng qua hoặc đầy bụng sau ăn không phải là dấu hiệu đặc hiệu của ung thư. Tuy nhiên, người bệnh không nên trì hoãn việc thăm khám khi triệu chứng kéo dài, thay đổi bất thường hoặc ngày càng nặng hơn.
Đặc biệt cần chú ý khi có sụt cân không rõ nguyên nhân; ăn nhanh no hoặc chán ăn kéo dài; nôn nhiều; khó nuốt; mệt mỏi hoặc được phát hiện thiếu máu; nôn ra máu; đi ngoài phân đen hoặc có máu; đau bụng dữ dội hoặc triệu chứng dạ dày trước đây bỗng thay đổi rõ rệt.
Nôn ra máu, đi ngoài phân đen, đau bụng đột ngột dữ dội, chóng mặt hoặc ngất có thể liên quan đến biến chứng chảy máu hay thủng đường tiêu hóa và cần được đánh giá y tế khẩn cấp.
Người đau dạ dày lâu năm có nên nội soi không?
Không phải tất cả những người đau dạ dày đều phải nội soi ngay. Bác sĩ sẽ cân nhắc dựa trên tuổi, thời gian mắc bệnh, triệu chứng hiện tại, tiền sử dùng thuốc, tình trạng H. pylori, tiền sử gia đình và các dấu hiệu cảnh báo.
Nội soi đường tiêu hóa trên cho phép bác sĩ quan sát trực tiếp niêm mạc thực quản, dạ dày và tá tràng. Khi phát hiện vùng bất thường, bác sĩ có thể lấy mẫu mô để làm sinh thiết. Đây là bước đặc biệt quan trọng khi cần xác định một tổn thương có phải ung thư hay không.
Do đó, người đã có bệnh dạ dày kéo dài nhiều năm nhưng xuất hiện triệu chứng mới như sụt cân, khó nuốt, nôn dai dẳng, thiếu máu, xuất huyết tiêu hóa hoặc tình trạng đau thay đổi rõ rệt nên đi khám thay vì chỉ tiếp tục tự dùng thuốc như trước.
Đau dạ dày kéo dài: điều quan trọng là tìm nguyên nhân
Khi đau dạ dày tái đi tái lại, mục tiêu không chỉ là làm giảm cảm giác đau mà còn cần xác định nguyên nhân.
Nếu liên quan H. pylori, bác sĩ có thể chỉ định phác đồ điều trị nhằm loại bỏ vi khuẩn. Nếu loét liên quan đến thuốc NSAIDs, bác sĩ có thể cân nhắc thay đổi thuốc, giảm liều hoặc phối hợp thuốc bảo vệ dạ dày tùy từng trường hợp.
Người bệnh cũng không nên tự dùng kháng sinh để điều trị H. pylori, bởi lựa chọn thuốc và thời gian điều trị cần tuân theo phác đồ phù hợp.
Kết luận
Loét dạ dày và ung thư dạ dày là hai bệnh khác nhau nhưng có thể có nhiều triệu chứng giống nhau. Vì vậy, không thể chỉ dựa vào đau thượng vị, đầy bụng, ợ hơi hay khó tiêu để tự xác định bệnh.
Phần lớn các triệu chứng dạ dày không đồng nghĩa với ung thư. Tuy nhiên, nếu các triệu chứng kéo dài, ngày càng nặng, thay đổi so với trước hoặc đi kèm sụt cân, thiếu máu, khó nuốt, nôn kéo dài hay xuất huyết tiêu hóa, người bệnh nên đi khám chuyên khoa tiêu hóa. Khi cần thiết, nội soi và sinh thiết sẽ giúp bác sĩ xác định chính xác nguyên nhân.
Nguồn tham khảo:
National Cancer Institute (NCI), Hoa Kỳ.
National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases (NIDDK), Hoa Kỳ.
Thông tin trong bài mang tính chất tham khảo, không thay thế cho việc khám, chẩn đoán hoặc điều trị của bác sĩ. Xem thêm các bài viết cùng chủ đề sức khoẻ.
